Gryficka Kolej Wąskotorowa

Szynobus to też autobus :)

Moderatorzy: Leszek Matula, TFZ

kulikowski
Ekspert BusForum
Ekspert BusForum
 
Posty: 891
Dołączył: sobota, 17 marca 2007, 01:10
Lokalizacja: Warszawa
Avatar użytkownika

Gryficka Kolej Wąskotorowa

Postprzez kulikowski » niedziela, 1 października 2017, 21:47

kolejkę widziałem w lipcu 1996 r., jednak nie miałem okazji nią jechać ...

Obrazek Wikipedia
Obrazek Dzieckowpodrozy.pl
Obrazek Nadbaltykiem.pl
Obrazek Nowy.gryfickie.info
Obrazek Transport-publiczny.pl

Film:
https://www.youtube.com/watch?v=Nu2_3mCPOFo

Nadmorska Kolej Wąskotorowa (dawniej Gryficka Kolej Wąskotorowa, niem. Greifenberger Kleinbahnen AG) – kolej wąskotorowa na Pomorzu Zachodnim. Obecnie funkcjonuje jako kolej turystyczna.

Historia
Do Gryfickiej Kolei Wąskotorowej należało łącznie 300 km torów i 98 przystanków, z czego zachowało się 175,6 km torów. Kolej była budowana na terenach ówcześnie należących do Prus, dzięki ułatwieniom dla takich inicjatyw w pruskim ustawodawstwie z lat 1892-1895. W 1895 roku zawiązano spółkę akcyjną Gryficka Kolejka (Greifenberger Kleinbahn Aktiengesselschaft), należącą do powiatu gryfickiego, spółki Lenz & Co i prowincji Pomorze, i rozpoczęto budowę. Pierwsza linia z Gryfic Wąsk. do Niechorza wraz z infrastrukturą została uruchomiona 1 lipca 1896 roku. Dwa lata później 5 października 1898 roku oddano do eksploatacji linię z Gryfic do Dargosławia, zbudowaną z udziałem finansowym państwa. Obie linie początkowo miały prześwit toru 750 mm, a bocznicę gryfickiej cukrowni wyposażono w splot 3-szynowy 750/1435 mm[3]. W 1897 linia wąskotorowa w Gryficach uzyskała połączenie ze stacją normalnotorową[2]. Szybko rosnące przewozy spowodowały, że następną linię Popiele – Golczewo, a docelowo port w Stepnicy, postanowiono wybudować o szerokości toru 1000 mm, pozwalającej na zwiększenie ładowności taboru. Już 17 sierpnia 1901 roku oddano ją do użytku i natychmiast rozpoczęto przekuwanie toru z 750 na 1000 mm na odcinku Popiele – Gryfice Wąsk. przy okazji zmieniając nieco jego przebieg. Od tej pory wszystkie nowo budowane linie otrzymały szerokość toru 1000 mm. W dniu 1 grudnia 1903 roku ukończono budowę całej linii przez Łoźnicę, gdzie istniało skrzyżowanie z linią normalnotorową Szczecin – Świnoujście, do portu w Stepnicy.

Już wkrótce okazało się, że linia ta ma dla regionu duże znaczenie, więc kontynuowano realizację ambitnych planów i 7 października 1905 roku otwarta została linia z Golczewa do Śniatowa. Tymczasem również w 1905 roku zakończono przekuwanie torów z 750 na 1000 mm na odcinkach Popiele – Niechorze oraz Gryfice Wąsk. – Dargosław i przystąpiono do budowy odcinka Dargosław – Trzebiatów, który 1 listopada 1907 roku oddano do użytku. Dopiero w tym czasie cukrownia Gryfice uporała się z przekuciem swoich torów bocznicowych z 750 na 1000 mm i budową splotu 1000/1435 mm. W dniu 6 września 1911 roku oddano do eksploatacji trasę z Czarnogłów do Rokity, która na pewnym odcinku otrzymała splot 3-szynowy 1000/1435 mm i służyła do transportu dużych ilości wapna z kopalni w Czarnogłowach. W związku z rozwojem turystyki i ruchu plażowego, 30 czerwca 1912 roku uruchomiono odcinek z Trzebiatowa do Mrzeżyna, a niecały rok później, 1 maja 1913 roku ruszyły pociągi z Trzebiatowa do Niechorza. Już wkrótce, 10 października 1913 roku ukończono budowę krótkiego odcinka Kołomąć – Trzygłów, który służył wyłącznie przewozom okopowizny i cegły z miejscowej cegielni, połączonej kolejką gospodarczą ze wsią Waniorowo. W 1920 roku prawdopodobnie w ramach „robót interwencyjnych” wykonano kolejną korektę przebiegu trasy Gryfice Wąsk. – Popiele – Rybokarty, przez co odcinek ten uległ wyprostowaniu i omijał głębokie przekopy. W okresie międzywojennym rozwój kolei został wstrzymany, a sieć przynosiła straty. W 1937 koleje wąskotorowe przeszły pod Zarząd Prowincji Pomorze, a w 1940 roku weszły w skład nowo powołanej spółki prawa publicznego Pomorskie Koleje Krajowe (Pommersche Landesbahnen).

km polska nazwa niemiecka nazwa
linia Gryfice Wąsk. – Rewal – Trzebiatów Wąsk. (zachodnia)
0,0 Gryfice Wąsk. Greifenberg (Pommern) Ldb.
4,1 Popiele Chausseehaus b. Greifenberg (Pom.)
8,6 Rybokarty Ribbekardt
10,4 Wilczkowo Völschenhagen
12,4 Niedźwiedziska Medewitz (Kr. Greifenberg Pom.)
16,5 Modlimowo Muddelmow
18,7 Paprotno Parpart
22,7 Karnice Wąsk. Karnitz (Kr. Greifenberg Pom.) Ldb.
26,7 Dreżewo Dresow
29,5 Trzęsacz Hoff (Pommern)
30,9 Rewal Rewahl Seebad
32,3 Śliwin Schleffin
35,5 Niechorze Wielkie Groß Horst
36,4 Niechorze Horst Seebad
37,4 Liwia Łuża Horst Liebelose
39,4 Pogorzelica Gryf. Fischerkathen
42,3 Rogozina Mittelhagen
44,3 Sadlno Zedlin
47,4 Włodarka Voigtshagen
50,8 Trzebiatów Mokre Treptow (Rega) Badstübertor
53,0 Trzebiatów Wąsk. Treptow (Rega) Ldb.
linia Popiele – Golczewo Wąsk. – Stepnica
0,0 Popiele Chausseehaus b. Greifenberg (Pom.)
1,8 Rzęsin Rensin
4,3 Kołomąć Koldemanz
7,6 Świeszewo Schwessow
10,2 Wołowiec Ravenhorst
11,6 Upadły Henkenhagen (bei Greifenberg)
14,2 Golczewo Gaj x
16,4 Golczewo Wąsk.[5] Gülzow Ldb.
18,3 Golczewo Młyn Obermühle
20,0 Kłęby Klemmen
22,6 Kłodzino Kamieńskie Klötzin
25,0 Buk Kamieński Böck (Kr. Cammin)
25,9 Czarnogłowy Zarnglaff
29,4 Trzechel Trechel
31,4 Żychlikowo Siegelkow
36,8 Łoźnica Wąsk.[5] Kantreck Ldb.
38,7 Dzisna Dischenhagen
40,9 Babigoszcz Hammer (Kr. Cammin)
42,8 Borowice Wächtershöhe
45,4 Widzieńsko Hohenbrück
47,6 Rogów Kamieński Rehbock
50,1 Świbin Schiebenhorst
52,2 Bogusławie Birkenwalde
54,0 Stepnica Stepenitz

km polska nazwa niemiecka nazwa
linia Gryfice Wąsk. – Brojce – Trzebiatów Wąsk. (wschodnia)
0,0 Gryfice Wąsk.[5] Greifenberg (Pommern) Ldb.
1,0 Gryfice Cukrownia Greifenberg (Pommern) Zuckerfabrik
4,9 Lubieszewo Lübsow
7,5 Przybiernowo Wendisch Pribbernow
9,9 Tąpadły Dummadel
11,6 Stołąż Stölitz
14,8 Brojce Broitz
18,0 Strzykocin Streckenthin
20,2 Dargosław Dargislaff
20,9 Darżewo Darsow
23,0 Uniestowo Nestau
24,8 Siemidarżno Zimdarse
27,7 Gosław Gützlaffshagen
29,7 Paliczyno Jungfernbrück
33,1 Warcisław Grünhaus
36,2 Trzebiatów Wąsk. Treptow (Rega) Ldb.
linia Trzebiatów Mokre – Mrzeżyno Gryfickie
0,0 Trzebiatów Mokre Treptow (Rega) Badstübertor
0,8 Nowielice Neuhof (Kr. Greifenberg)
2,6 Trzebusz Gryficki Triebs
7,1 Roby Robe
10,8 Mrzeżyno Gryfickie Deep
linia Roby – Kępa Nadmorska (Rogowo)
0,0 Roby Robe
5,6 Kępa Nadmorska Wąsk. Kamp
linia Kołomąć – Trzygłów
0,0 Kołomąć Koldemanz
3,8 Trzygłów Trieglaff[6]
linia Golczewo Wąsk. – Śniatowo
0,0 Golczewo Wąsk.[5] Gülzow Ldb.
2,4 Samlino Odgałęzienie Zemlin
3,9 Gadom Wildenhagen
5,5 Ocim Nemitz Schäferei
6,8 Niemica Nemitz
8,5 Koplino Kopplin
10,7 Śniatowo Schnatow
linia Czarnogłowy – Rokita
0,0 Czarnogłowy Zarnglaff
1,3 Czarnogłowy Wieś Zarnglaff Langendorf
7,4 Rokita Rackitt

Po II wojnie światowej kolej znalazła się na terytorium Polski i została przejęta przez Polskie Koleje Państwowe. Od lat 60. rozpoczęła się stopniowa likwidacja kolei wąskotorowych, wypieranych przez inne środki transportu. Pierwsza została zamknięta i rozebrana linia z Czarnogłowów do Rokity. Do 1969 roku zamknięto kolejne linie: Kołomąć – Trzygłów, Mrzeżyno Gryf. – Trzebiatów Mokre oraz Golczewo Wąsk. – Śniatowo. W 1977 roku zawieszono przewozy pasażerskie na odcinku Łoźnica Wąsk. – Stepnica, ale jeszcze w 1990 roku czynnych było 126,4 km linii (72%). Rok później zawieszono przewozy na odcinku z Trzebiatowa do Dargosławia, a od 1 października 1996 roku na dalszej jego części Dargosław – Gryfice oraz linii z Popiela do Łoźnicy. Jeszcze w 1996 roku przejezdne były wszystkie istniejące odcinki: Gryfice – Tąpadły – Trzebiatów – Niechorze – Gryfice i Gryfice – Golczewo – Łoźnica – Stepnica. W końcowym okresie działalności PKP, ze względu na zły stan mostu nad rzeką Regą, zamknięto w 1999 roku odcinek z Trzebiatowa do Pogorzelicy oraz wycięto odcinek torów na przejeździe kolejowym koło Babigoszczy w ciągu szosy nr E65.

W 2001 roku PKP postanowiła zlikwidować kolej, której groziła sprzedaż całej infrastruktury za granicę, lecz w marcu 2002 roku decyzję o przejęciu kolei podjęła gmina Rewal, po czym podpisano umowę użyczenia budynków od PKP. Kolej została wpisana do rejestru zabytków województwa zachodniopomorskiego pod numerem A1285. 5 kwietnia 2006 roku dokonano nieodpłatnego przeniesienia prawa wieczystego użytkowania działek zajętych pod linię kolejową na rzecz gminy. Już w 2008 roku kolej przewiozła ponad 100 tysięcy pasażerów.

Obecnie
Obecnie czynna jest tylko jedna linia o długości 39,5 km z Gryfic Wąsk. przez Trzęsacz, Rewal, Śliwin i Niechorze do Pogorzelicy. Jest to 22% wszystkich linii dawnej Gryfickiej Kolei Wąskotorowej. Linia jest finansowana przez gminę Rewal. W latach 2011-2013 trwał kompleksowy remont odcinka Gryfice – Rewal – Niechorze (w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego). Plany inwestycyjne, mimo wcześniejszych zapowiedzi, nie objęły wznowienia ruchu na odcinku Pogorzelica – Trzebiatów oraz budowy linii do Pobierowa. Kolej stała się istotną atrakcją turystyczną Pomorza Zachodniego. W 2010 r. – w ostatnim sezonie przed remontem – kolejka przewiozła 120 tysięcy pasażerów, którzy przynieśli przychód w wysokości 700 tysięcy złotych przy dotacji ze stronie gminy w wysokości 200 tysięcy złotych. Na określenie kolejki gmina używa obecnie określenia Nadmorska Kolej Wąskotorowa Gminy Rewal.

Tabor kolei po jej przejęciu przez gminę stanowił parowóz Px48-3916 i lokomotywy spalinowe Lxd2.



Charakterystyka:
Uruchomienie linii: 1.07.1896
Szerokość toru: 1000 mm (dawniej 750 mm)
Największa długość sieci: 300 km
Aktualna długość sieci: 196 km
Długość sieci obecnie eksploatowanej: 40 km
Liczba przystanków: 98
Siedziba kolejki: Rewal
Stacje styczne: Gryfice Wąskotorowe
Łożnica Wąskotorowa
Golczewo Wąskotorowe


(C) Wikipedia
Dzieckowpodrozy.pl
Nadbaltykiem.pl
Nowy.gryfickie.info
Transport-publiczny.pl
Youtube.com
Atlas wąskotorówek; Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, Poznań, 2006
NIE dla ACTA!